X
تبلیغات
دعای عظم البلا
إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا
سوره مبارکه احزاب - آیه شریفه 56


اَ لـ ـلّـ ـهُـ ـمَّ   صَـ ـلِّ   عَـ ـلـ ـی   مـُ ـحَـ ـمَّـ ـدٍ   وَ   آ لِ   مـُ ـحَـ ـمَّـ ـدٍ
وَ
عـَـ ـجـِّـ ـل   فـَ ــرَ جَـ ـهُـ ــم





کد برای وبلاگ :: قالب وبلاگ :: کد آهنگ وبلاگکد دعای فرج برای وبلاگحب العباس :: کرامات حضرت ابوالفضل

به سوی خدا - » انواع مزاج درافراد

بسم الله الرحمن الرحیم

اللهمّ صل علی محّمد و آل محّمد و عجّل الفرجّهم

« انواع مزاج درافراد »

مزاجها

افراد از نظر نوع مزاج به چهار دسته تقسیم می شوند: 1)افراد صفراوی مزاج 2) افراد سوداوی مزاج 3) افراد بلغمی مزاج 4) افراد دموی مزاج

صفراوی
صفرا ترشحات كبد است که رنگ آن زرد كه جزء آتش بوده گرم و خشك است و گرما زیاد تولید می كند.PH~8.5  است
بیماری صفرا
كسانی كه صفرا زیاد تولید می كنند - سر درد – شقیقه نبض میزند -زردی سفیدی چشم – سیاهی رفتن چشم – سرگیجه - طعم دهانشان تلخ شده  ترش كردن گلو وقتی صفرا داخل معده بیاید –تشنگی- سوزش جگر زیر دنده راست آنها خیلی گرم است و حداقل دو درجه تب دارند و لبهای آنها دچارخشکی بوده پوست سرشان ترك خورده و می سوزد و بعنوان شوره و حتی ریشه مژه و دور پلك سوخته و پوسته پوسته می شود – پوست زبر – رنگ ادرار زرد تیره –ابرو میریزد – علاقه زیاد به آب یخ و یخ – تند خو بهانه گیر -موها تکه تکه میریزد. – دیدن خواب هولناك افتادن از بلندی جنگ و ستیز
علت:
غذاهای چرب و شیرین صفرا را زیاد می كند.
غذای مضر برای صفرا مزاج ها:
پرخوری – بعد از غذای مختصر دوباره غذا خوردن – آش رشته – ماكارونی سیر (مطلقا نخورید مزاج كبد گرم و تر است و سیر تبدیل به آتش شده و بیمار حالش بد می شود)-شیرینی 
درمان:
انار و شاتوت بهترین دارو است – زرشك – تمشك – زردآلو – هلو – خیار كاهو – هویج – روغن زیتون – كنجد – سیب – گلابی – سوپ جو – كدو خورشتی – خوراك قارچ – كدو حلوایی – اسفناج – گشنیز – نخود فرنگی – عدس - ماش - جو دو سر – لیمو عمانی 

سوداوی
سودا سرد و خشك از جنس خاك و رسوب خون است و PH=6 است و در طحال تولید می شود و طحال را فعال می كند. PH  خون باید بالای 7 باشد و اگر به 7 برسد به حالت اغماء و غش می رود) اگر سودا زیاد شود طعم دهان شور می شود – بوی عفونت دهان و كابوس می بیند و دچار افسردگی و خستگی – خود خوری – فكر زیاد بدون آنكه بداند – لاغری – بی نشاطی – یبوست شدید هفته ای یك بار– مدفوع قیری و سیاه – سوزش هنگام دفع ادرار – ادرار تیره خاكستری می شود – حالت تهوع– حس تاریكی چشم و شب كوری – تیرگی رنگ پوست و صورت – سوزش معده– خارش زیاد بدن وترك خوردن پوست – قلنج معده
علت
غذا های مانده و بیات و شور و نمك سود سودا را زیاد می كند
غذای مضر برای سوداوی مزاج ها
عدس - نوشابه با غذا - ماهی دودی – غذای مانده و بیات – نمك سود – خیار شور – گوشت پیر (رنگ قرمز تیره) – پنیر نباید بخورند
درمان
خوردن غذای گرم و تر – ملین – سوپ جو (با پاچه گوسفند – كمی زنجبیل   زعفران) بعد از سلامتی عسل و قدومه شیرازی مرتب استفاده كنید – توت با آب گرم طهارت کند- –انجیر – خرما – كشمش – هل – دارچین – زیره  زعفران
بلغمی
بدن علیه خودش انقلاب می كند و رماتیسم مفصلی می آورد .مثل كشك و آب یا سفیده تخم مرغ است ومربوط به سیستم لنفاوی یا سیستم ایمنی یا است.از جنس آب وسرد و تر است و كسانی كه سردی زیاد بخورند (ماست ترشی)بلغم فعال می شود. وزیر چشم پف كرده - مزه دهانشان ترش می شود – پوست شل و ول و سفید و آبكی می شود – پوست مقطعی سفید می شود (برص) و موها زود سفید می شود و مو – لك قهوه ای در سفیدی چشم و سردی دست وپا و پا درد و زانو درد – لرزش دست و پا (پاركینسون) دیر هضم شدن غذا – درد معده – تنگی نفس موقع خوردن غذا - قلنج می كنند و دوست دارند ماساژ بدهند و درد كمر و بین شانه ها و گرفتگی ماهیچه پشت گردن - كسل و خواب آلود – جاری شدن آب از دهان در خواب – دچار تپش قلب وقتی از خواب بیدار می شود - رقیق بودن آب بینی – ترشح بینی – سرفه زیاد - فراموشی – دفع ادرار زیاد همراه با فشار ضعف مثانه .
علت:
غذاهای لبنیات و ترشی و سركه بلغم را زیاد می كند.
غذای مضر برای بلغمی مزاج ها:
لبنیات – ترشی – لیته – شور – سیب زمینی – عدس – قارچ – گوشت گاو و گوساله – گوشت سفید(برای رماتیسمی ها بد بوده و درد را زیاد می كند)- چای – قهوه – نسكافه – میوه ترش و كال – نارنگی – كیوی – گرمك(سرد است) – خیار پوست كنده – لیمو شیرین – سوپ جو با زنجبیل
درمان:
گوشت (شتر – گوسفند - كبوتر – سار – گنجشك) – ادویه جات (هل – دارچین – زنجبیل – زیره – زعفران – زنیا – سرنجان – خولنجان – سیر- موسیر – خردل) - سبزیجات(كرفس – نعناع – ریحان – جعفری – ترخون – مرزه) - كلم – مارچوبه – هویج - كدوحلوایی - لیمو ترش – گندم – نخود – گردو هندی – قدومه شیرازی
دموی 
از جنس هوا و گرم وتر است وبرای رساندن غذا واكسیژن به سلولها است.و اگر زیاد شود مزه دهان شیرین می شود- سر سنگین شده – – چرت زدن  كم حواس –كش آمدن آب دهان – زبان قرمز می شود مثل آنكه رب انار یا زرشك خورده باشد و بدن دچار خارش و دمل و جوش ریز بیشتر در گردن بین كتف شده از لثه خون می آید و مضطرب میشود.
علت :
پرخوری وخوردن بیش از حد خون را زیاد می كند 
غذای مضر برای دموی مزاج ها:
پر خوری - بادنجان – غذای نشاسته ای – آب یخ –شیرینی - غذای ممنوعه
درمان:
ناشتا (خاك شیر - بالهنگ – تخم ریحان – تخم مل – قدومه شیرازی – بالنگو – اسفرزه) یكی از اینها را در آب بریزید حجمش زیاد می شود و بخورید حركات دودی روده را زیاد كرده و روده براحتی كار می كند – استفاده از ترشی طبیعی فصل (شاتوت - زرشك – لیمو ترش – آب نارنج – مركبات) – سوپ جو – نان جو - سالاد با روغن زیتون و آب لیمو قبل از غذا – جوانه ها – سبزی – میوه

» شناخت مزاجها روى هم رفته به قرار زیر است

۱- مزاج گرم ، مزاج سرد، مزاج تر، مزاج خشک ، که این چهار مزاج را مزاجهاى ساده و منفرد گویند.
2 - مزاجهاى ساده و مرکب ، که عبارتند از مزاج گرم و تر گرم و خشک ، سرد و تر و مزاج سرد و خشک .
3 - مزاج دموى یا (ریوى ) یا مزاج صفراوى یا (کبدى ) مزاج بلغمى یا (هاضمه اى ) مزاج سوداوى یا (عصبى ) این چهار مزاج را مزاجهاى مادى گویند و یک مزاج معتدل نیز شناخته شده است که با این توصیف جمعا 13 مزاج وجود دارد.
مزاجهاى مادى مانند مزاجهاى ساده ، مرکب هم مى باشند از این رو مزاج بلغمى خونى و مزاج صفراوى عصبى مزاج خود به دو قسمت تقسیم مى شود، عصبى ضعیف و عصبى قوى . نیز گفته اند.

علائم مزاجها
مزاج صفراوى : شخصى که مزاجش صفراوى باشد علائمى مثل گرمى و خشکى پوست ، زردى رنگ چهره یا زیتونى داشته و خون اینگونه افراد داراى املاح صفراوى است . نسوج بدن آنها آغشته از ترشحات کبدى است و داراى نسوجى سفت و سخت و لاغر و رشته هاى عضلانى آنها واضح و پیدا است استخوانهاى بدنشان برجسته و خطوط چهره اشان نمودار است ، تنفس و نبض آنها سریع ، خوابشان کوتاه و همراه با آشفتگى است حرکات آنها سریع و تند و عجول در کارها و حسود و خشمگین در امور مى باشد.

» علائم مزاجى بلغمى (لنفاوى )
صاحبان مزاج لنفاوى عموما داراى چربى زیاد، پوستشان سرخ ، بدن آنها سرد و نرم ، عضلاتشان مثل اعمالشان عموما کند و افراد تنبلى هستند. خواب آنها سنگین و عمیق و حرکاتشان آهسته و آرام ، دستها و اندامشان مثل دست مرده ، کوشش و فعالیت آنها کم و با بى قیدى همراه است .

» علائم مزاج دموى (پرخونى )
در این اشخاص گردش خون خیلى تند و سریع ، پوست بدنشان سرخ و رنگین و گرم است ، مخاطهاى آنها قرمز (مثل چشمان و زبان ) عروق بدنشان باز و متسع نبض کامل و پر، اشتها فراوان خواب عمیق و راحت حرکاتشان وسیع ، دستها چاق و کف دستهایشان گرم است .

» علائم مزاج سوداوى (عصبى )
این مزاج به سوداوى قوى و سوداوى ضعیف تقسیم مى شود:

 » علائم سوداوى ضعیف

کندى عکس العمل (به علت ضعف اعصاب ) و کندى کار قلب و ریه ، پریدگى رنگ چهره و افتادگى خطوط صورت ، غمگین و غصه دار بودن ، خودخور، متنفر و فرارى از کار و کوشش اما در نهاد افرادى ثابت قدم و پابرجا هستند.

» علائم سوداوى قوى
 تندى و با فشار عصبى یعنى عکس العمل شدید حرکات سریع و خشن ، قلب و ریه تند و سریع چشمها درخشان براق ، فعالیت خیلى زیاد و افرادى بى ثبات و قابل تحریک و خیالاتى و تحت سریع عوامل قرار مى گیرند و با خوابهاى ناراحت کننده و مهیج و مضطرب هم آغوشند.
دو گونه مزاج دیگر تشخیص داده شده است که به نام مزاج رطب و یا تر و دیگرى مزاج یابس یا خشک نامیده مى شوند، در اینجا گرمى و سردى مزاج در کار نیست اینگونه مزاجها را سازج رطب یعنى ساده تر و سازج یابس ‍ یعنى ساده خشک گویند. براى آشنا شدن به این دو مزاج بایستى به مثال زیر توجه نمود :

اگر به دو شخص سالم که هیچگونه ضایعات و اختلافى در اعضاى بدن خود نداشته و از نظر سن ، وزن ، قد و سایر مشخصات ظاهرى با هم یکسان بوده و تفاوتى نداشته باشند، ادرنالین به مقدار کم تزریق کنیم یا بخورانیم یکى از این دو نفر ادرنالین را به خوبى تحمل کرده و دیگرى ممکن است به طپش قلب و ناراحتى مبتلا گردد، شخصى که حساسیت نشان داده است داراى اعصاب حساس در مقابل ادرنالین است در صورتى که دومى این حساسیت را ندارد. حال اگر به همین دو نفر ازرین به مقدار کم تزریق کنیم یا بخورانیم یکى از آنها حساسیت نشان داده در صورتى که دیگرى از ازرین در امان است . نمونه این اشخاص در هر محیطى زیاد دیده مى شود.

مزاج فصل ها :
حکمای ایرانی بر این باور بودند که همانگونه که پیدایش بیماری نیاز به سبب دارد ، تندرستی نیز بدون تدبیر و تدارک سبب های آن ، پایدار و برقرار نمی ماند . حکما این اسباب را شش سبب می دانستند و آنها را بنام " اسباب سته " یا " سته ضروریه " می خواندند و برای هر یک چند و چون بسیار برمی شمردند . این شش سبب عبارت اند از : هوا ، خوردنی ها وآشامیدنی ها ، حرکت و سکون بدنی ، خواب و بیداری ، استفراغ ( به معنی فراغت یافتن و آسوده شدن از مواد زاید و سمی از طریق دفع از راه های طبیعی ) و احتباس ( نگهداری مواد حیاتی در بدن )، و رویدادهای نفسانی . بخشی از اموری که زیرگروه سبب ضروری نخستین ( هوا ) برشمرده می شوند ، تدابیر مربوط به فصل های سال هستند . بر اساس آموزه های طب سنتی ایران ، یکی ازمهم ترین راه های نگهداری تندرستی ( حفظ الصحة) و پیشگیری از بیماری ها ( تقدمة الحفظ ) ، بکار بستن تدابیرمتناسب با هر فصل در گذر سال است. حکمای ایرانی ، آگاهانه و پیش بینانه راه و چاره هایی اندیشیده بودند تا تندرستان ( ونیز بیماران) با مزاج های گوناگون بدانند که به مقتضای چگونگی سرشت خود وبه تناسب دور فلک و گردش فصول باید از چه اموری گریز و پرهیزکنند وبه چه اعمالی روی آورند تا ازهماهنگی داخلی و اعتدال مزاجی بیرون نروند و یا آنکه زودتر بدان هماهنگی بازگردند. این بایست و نبایست ها و چند و چون ها ، بخش هایی بس خواندنی ازکتب طب سنتی را در برمی گیرد و طرفه آنکه با وجود آکندگی از نکته سنجی ها و ریز بینی های فراوان ، همواره کل نگرانه و با دیدی باز وگشاده به موضوع تندرستی فرد بیان شده است . مزاج فصل ها ی سال 1 – فصل ربیع ( بهار ) = گرم و تر : افراد دموی خصوصا اگر در سنین رشد نیز باشند مشکلات بیشتری خواهند داشت . 2 – فصل صیف ( تابستان ) = گرم و خشک : افراد صفراوی با مزاج گرم و خشک که فعالیت زیادی هم دارند ، رطوبت خود را از دست میدهند و مشکلات بیشتری دارند . 3 – فصل خریف ( پاییز ) = سرد و خشک : این فصل اوج بیماریهای پوستی و اگزما و ترک لبها است . 4- فصل شتاء ( زمستان ) = سرد و تر : این فصل اوج بیماریهای مفصلی و بلغمی می باشد . توصیه :مصرف انواع غذاها در ماههای مختلف سال بهار ................................................................................... در فصل بهار باید غذاهایی که ازفصل زمستان در بدن مانده و فسرده شده است کم کنیم و اگر این غذاها بماند در فصل تابستان منبسط و باعث حجیم شدن و چاق شدن بدن می شود و سایز بدن بدون آنکه تغییر زیادی در وزن باشد بیشتر می شود و بدن نفخ می کند . لذا باید طعام کمتر مصرف شود و غذای خورده شده لطیف باشد . معده پر نشود و صبح قبل از غذا کمی ورزش کنیم . بهترین کار در فصل بهار حجامت است و گاهاً استعمال مسهل خوب است و از مصرف غذاهایی که مزاج را گرم تر سازد باید پرهیز کرد . از مصرف گوشت بسیار، طعامهای گرم و تر مثل آش رشته – طعامهای تلخ و شور وتند پرهیز شود . فروردین : سفارش به خوردن غذاهای لطیف ، گوشت ، شربتها ، خوردن مسهل و رگ زدن و حجامت کردن .اجتناب از خوردن سیر و پیاز و ترشی . اردیبهشت : خوردن کباب ، غذاهای برشته و گوشتهای صید شده ، جماع کردن ، روغن مالیدن در حمام ، مصرف ریاحین و بوی خوش . اجتناب از خوردن آب در ناشتا . خرداد : حمام رفتن در اول روز . اجتناب از خوردن غذاهای غلیظ ، کله پاچه ، گوشت گاو و شیر . .............................................................................. تابستان در سایه بنشیند و مسکن و آرامش گزیند . غذاو مشروبات و ورزش را کم کند . از فعالیت ما بین ساعت 10 صبح تا 7 بعد از ظهر اجتناب کند از قرار دادن اطفال در نور خورشید در همان ساعات جلوگیری شود . در صورت نیاز به ورزش قبل از طلوع آفتاب و بعد از غروب آفتاب زمان مناسبی است . به شرطی که احساس اجابت مزاج و دفع ادرار نداشته باشد . از غذاهایی که حرارت خون را بکاهد استفاده کند مثل دوغ و عرق شاهتره و در صورت وجود علائم گرمی از عرق کاسنی استفاده شود . قی بکار برد ، جماع کمتر شود . از مسهلات قوی استفاده نکند . از خوردن و آشامیدن غذاهای بسیار داغ و همچنین بسیار سرد اجتناب شود . جهت نشاندن تشنگی آب زرشک و همچنین آب لیموی رقیق استفاده کند . آب میوه ها و آب لباب و شراب بنفشه خوب است . تیر : مصرف سبزیهایی مانند کاسنی ، خرفه ، خیار ، شیرخشت ، پیاز و میوه های تر و غذاهای ترشی دار ، خوردن گوشت بزغاله دوساله و بره هشت یا شش ماهه ، مرغ ، کبک ، دراج ، ماست و ماهی تازه .اجتناب از کار زیاد و خستگی آور و پرهیز از خوردن گوشت چرب . مرداد : مصرف غذاهای سبک ( آب دوغ خیار ) ، شربت بنفشه و خوراکیهای سرد و تر . شهریور : مصرف خنکیها . اجتناب از جماع و مسهل .....................................................................................................پاییز پرهیزازخشک کنندگان ( هوای بادی ، پنکه ، کولر ) وغذاهای خشک کننده ( ادویه جات ) از جماع پرهیز شود - پرهیز از آب - پرهیزاز خواب در مکانهای سرد - پرهیز از گرمای ظهر - پرهیز از سردی صبح و شب - پرهیز از خوردن میوه ها - خوردن غذاهایی که مزاج را مختصری تر و گرم سازد - پرهیز از غذاهای مانده ، گوشت یخ زده ، گوشت های مانده مثل سوسیس ، کالباس ، ماهی بوداده و ... - در پایان فصل بهتر است از مسهلها استفاده کنند. مهر : سردی و خشکی که نشانه سودا است در این ماه غلبه می کند . خوردن مسهل نیکو وشیرین و گوشتهای معتدل مثل بره و بزغاله شش هفت ماهه خوب است .از خوردن گوشت گاو و سرخ کردنیها و حمام زیاد خودداری و خربزه و خیار کمتر خورده شود . آبان : خوردن گوشت چرب و میوه و انار ترش و شیرین خوب است . جماع کردن هم نیکو است . آب کمتر خورده شود . آذر : هر روز صبح کمی آب گرم میل شود .جماع و حمام رفتن کنترل شود ، سبزیهایی مانند کرفس و تره تیزک کمتر خورده شود . ................................................................................................ زمستان دی : غذاهایی با مزاج گرم خورده شود .از مجامعت و رگ زدن پرهیز گردد و مانند ماه نهم عمل کند . بهمن : سردی و تری و غلبه بلغم است . صبح ناشتا آب گرم میل شود ، جماع خوب است ، سبزیهایی مانند تره و شاهی نافع است ، حمام روزانه نافع است ، مالیدن شیر و روغنهای خوشبو به بدن مناسب است .از خوردن شیرینی و میوه تازه پرهیز گردد . اسفند : خوردن سیر و گوشت پرنده ها و میوه های خشک نافع است و جماع خوب است . شیرینی کمتر خورده شود .
 
» افراد به سه گروه گرم مزاجها، سرد مزاج ها و افرادی با مزاج نسبتا معتدل تقسیم  شدند.  و آنها از دو جنبه فعالیت سیستم سمپاتیک و پاراسمپاتیک مورد بررسی قرار  میگیرند.سیستم عصبی سمپاتیک محیطی افراد گرم مزاج فعالیت بیشتری نسبت به گروه شاهد دارند. در مقابل فعالیت سمپاتیک فوق کلیوی و سیستم عصبی پاراسمپاتیکی آنها پایین تر بوده و به همین دلیل میزان ترشح کورتیکواستروئید آنها کمتر از افراد عادی است.

همانگونه که می دانیم منبع اصلی ترشح هورمون نوراپی نفرین، سیستم عصبی سمپاتیک و منبع اصلی ترشح هورمون های اپی نفرین و کورتیزول، غدد فوق کلیوی است؛ از طرف دیگر، سیستم عصبی سمپاتیک به دو بخش سیستم عصبی سمپاتیک مربوط به اعصاب محیطی سمپاتیک وسیستم عصبی سمپاتیک مربوط به غدد کلیوی تقسیم بندی می شود. سیستم عصبی پاراسمپاتیک نیز مربوط به تحریک اعصاب واگ است.

 همانگونه که می دانیم افراد گرم مزاج افراد معمولا پرانرژی، پرکار، فعال و برونگرا هستند که احساسات خود را سریع بروز می دهند. در صورتیکه گرمی مزاج با خشکی تلفیق شود میزان تحریک پذیری فرد افزایش می یابد. بنابراین انتظار داریم افرادی که مزاج گرم و خشک دارند، فوق العاده تحریک پذیربوده وخیلی زود خشمگین شوند. در صورتیکه افرادی که مزاج گرم و مرطوبی دارند را با خونگرمی، خوشرویی و رنگ چهره قرمزشان می شناسیم که از گشادی عروق خونی و پر خونی بافتهایشان حکایت دارد.

بدیهی است که این یافته به خوبی نبض سریع و رگ های برجسته و فراخ افراد گرم مزاج را توجیه می کند.

این افراد در هوای سرد به راحتی با عوامل فیزیکی و فیزیولوژیک گرم می شود اما خنک شدن بدن آنها در هوای گرم با مشکل روبروست و منجر به کلافگی و گرگرفتگی آنها می شود. آنها معمولا غذاهای گرم مزاج (از نظر طب سنتی) را تحمل نمی کنند. و ذاتا تمایل به مصرف سردی جات دارند.

اما در سوی مقابل در افراد سرد مزاج سردی، سستی، ناتوانی، کمبود انرژی و احساس ضعف شایع است.

این ضعف و سستی زمانی به اوج خود می رسد که سردی مزاج با مرطوب بودن توام شود در این صورت بیمار کاملا کسل و خموده شده و تمایل چندانی به انجام کار ندارند. این درحالیست که افرادی که مزاج سرد و خشک دارند وضعیت شان به مراتب بهتر است اما این افراد نیز به ندرت تا پایان روز انرژی کافی برای انجام کارهای روزمره شان را دارند.

به طور کلی افراد سرد مزاج درون گرا بوده و احساسات خود را کمتر بروز می دهند .

افراد سرد و مرطوب تحریک پذیری پایین داشته و در بین مردم به بی خیالی و بی تفاوتی شهرت دارند. نبض آنها آرام بوده و رگهایشان معمولا باریک و کم خون است.

این باعث شده که افراد سرد مزاج چهره ای سفید و رنگ پریده داشته باشند.

بدن افرادی که دچار غلبه سردی مزاج هستند در هوای سرد به راحتی گرم نمی شود و سرما تا مدت زیادی در بدن این افراد باقی می ماند. لرز های شبانه و تکان دهنده از جمله مشکلاتی است که آنها معمولا با آن دست به گریبان هستند.افراد سرد مزاج معمولا غذاهای سرد مزاج (از نظر طب سنتی) را به خوبی تحمل نمی کنند.

بررسی سیستم ایمنی بدن:

همانگونه که می دانیم پاسخ های ایمنی نقش مهمی در حفظ تعادل اعمال بدن انسان دارند. این پاسخ ها غالبا به دو صورت ایمنی سلولی و ایمنی هومورال طبقه بندی می شوند. در صورتیکه سیستم ایمنی ترجیح دهد پاسخ از جنس سلولی باشد، گلبولهای سفید TH۱ افزایش می یابند و در صورت غالب بودن پاسخ هورمونال این TH۲ ها هستند که پرتعداد تر شده و منجر به تولید بیشتر آنتی بادی و ایجاد واکنشهای آلرژیک می شوند. البته در واکنش به مواد آلرژن، میکروبها و ویروسها معمولا هردو نوع پاسخ دوشادوش هم ایجاد می شود. اما معمولا بسته به نوع آنتی ژن یکی از این دو پاسخ ارجح است و همانگونه که گفته شد شاخص انداز گیری آن تعداد TH۱ ها و TH۲ هاست.

 

. این نسبت در صورتیکه فرد مزاج گرمتری پیدا کند همچنان بالا می رود. در سوی مقابل افراد سرد مزاج TH۲ کمتری دارند.

 این خود دلیل خوبی برای بدتر شدن حساسیت های پوستی و تنفسی با خوردن غذاهای گرم مزاج مانند خرما است.

بهترین و منطقی ترین روش این است که ابتدا طبع و مزاج خود و پس از آن غذای مصرفی روز مره و مناسب خویش را بشناسیم تا دچار بیماری و کسالت نشویم.
در حالت طبیعی، اخلاط اربعه در بدن هر شخص سالمی باید به حالت تعادل باشد تا زندگی و ادامه ی حیات او مقدرر باشد. با مطالعه اخلاط اربعه به طور جداگانه، وظیفه ی هر یک مشخص خواهد شد:
نشانه های غلبه ی صفرا
نشانه های غلبه ی صفرا عبارت است از:
تشنگی و سوزش جگر، زبری پوست صورت، زردی چشم، کدورت ادرار، عصبی شدن، ناراحتی معده، تلخی دهان، کم اشتهایی، حالت تهوّع، سردرد و درد شقیقه، سیاهی رفتن چشم، سرگیجه، خشکی پوست، ترک خوردن پوست دست و پا، گرمی بدن یا داشتن تب، جوشش فم المعده، دیدن خواب های هولناک، مانند جنگ و ستیز، پوسته پوسته شدن پوست سر (شوره ی سر) نمایان شدن لکه های سفید یا قهوه ای در صورت و یا دیگر اعضای بدن، ریزش مو، ابتلا به بیماری آلو پسی(ریزش موضعی مو)، علاقه به نوشیدن آب یخ و خوردن یخ، یبوست مزاج، بهانه جویی و تند خویی. این گونه افراد را صفراوی مزاج گویند.
همه یا اکثر نشانه های یاد شده در بیشتر افراد صفراوی مزاج دیده می شود؛ البته میزان بروز این نشانه ها به مقدار غلبه ی صفرا بستگی دارد.


نشانه های غلیه ی خون
اگر در بدن فردی خون غلبه نماید و خون کثیف شود و یا بهتر بگوییم سوخته شود علامت آن سنگینی سر، خمیازه کشیدن، چرت زدن، کندی حواس، شیرین شدن دهان، لزج بودن آب دهان، سرخی رنگ بدن، قرمزی زبان، خارش بدن، بروز دمل و جوش های ریز در بدن به خصوص در پیشانی و پشت سر ودر قسمت کتف و شانه ها و گاه خون آمدن از بین دندان ها و در نهایت، کسالت و خمودگی مداوم است.
افرادی که خون در آنان غلبه می کند دموی مزاج می گویند. مهمترین علت غلبه ی خون، پرخوری و زیاده روی در مصرف انواع غذاهای سرخ شده و تند و تیز است. افراد دموی مزاج اغلب از آرامش نسبی برخوردار نیستند.


نشانه های غلبه ی بلغم
نشانه های غلبه ی بلغم: سفیدی، نرمی و سردی پوست بدن (مانند مردم اروپا)، دیرهضم شدن غذا، آروغ ترش زدن، میل بسیار به خواب داشتن، جاری شدن آب از دهان، رقیق بودن آب بینی، کم حواسی، زیادی بول، دفع بول با فشار زیادو حجم بسیار، سستی و بی حالی، بی حس بودن بدن، سفید شدن موی سر و ریزش آن قبل از موعد پیری، درد معده و درد پشت، گرفتگی ماهیچه های پشت، کمر درد، گردن درد، پادرد، نقرس، فلجی، لک و پیس، لقوه(کج شدن دهان و صورت)، رعشه (پارکینوس)، ضعف مثانه، ترش شدن دهان، به وجود آمدن لک سفید در چشم، ضعف بینایی، تنگی نفس، طپش قلب (به خصوص هنگام بیدار شده از خواب) تولید کرم های کدو یا کرمک در انتهای روده ی بزرگ، این گونه افراد را بلغمی مزاج می گویند.
غلبه ی این خلط فوق العاده خطرناک است و انسان را دچار بیماری صعب العلاجی می کند.
از این رو لازم است هر چه سریع تر در به تعادل در آوردن این خلط کوشید. از جمله بیماری هایی مانند: آرترید، روماتوئید، بیماری خطرناک ام اس (ms)، بیماری لا علاج لک و پیس و یا برص و برخی دیگر از بیماریهای صعب العلاجی که امروزه از نظر علم پزشکی، علت آن مشخص نیست و آن ها را (اتوایمیون) می نامند.


نشانه های غلبه ی سودا
نشانه های غلبه ی سودا که ناشی از رسوبات خون و مرکز آن طحال است؛ عبارتند از:
خستگی و کوفتگی بدن، لاغری، پژمردگی روح و جسم، بی نشاطی و افسردگی، یبوست مزاج، خود خوری، احساس سوزش در هنگام دفع بول، تیره رنگ بودن ادرارو مدفوع و قی، سیاه و قیری شکل بودن مدفوع، شور بودن دهان، بوی بد دهان، تاریکی چشم، تیرگی رنگ صورت، شب کوری، سوزش معده، فکر بسیار، دیدن خواب های آشفته(کابوس) اخلاق تند و زشت، دلتنگی و بی قراری، به وجود آمدن لکه های سیاه در بدن، جزام، بیماریهای پوستی (سودا)، زخم شدن پوست به سبب خارش زیاد، قولنج شدن روده (بیماری کولیت)، نسیان و فراموشی یا آلزایمر، حرص زیاد.
افراد سوداوی مزاج، اکثرا دچار بیماریهای روحی و روانی می شوند و معمولا تا آخر عمر از داروهای روان گردان استفاده می کنند.
تشخیص مزاج، شخص غذا درمان و یا طبیب را در شناخت نوع بیماری و درمان کمک می نماید. درمان بیماری بااین روش بسیار ساده است.
درمان با این روش، به حالت در آوردن اخلاط اربعه است. تعادل اخلاط اربعه در بدن هر شخصی مساوی است با سلامتی و عدم تعادل آن ها برابر است با کسالت و بیماری.
اگر بدن آدمی را دقیقا مورد بررسی قرار دهیم، می بینیم که از اندام های متعددی تشکیل شده و هر اندامی از سلول های خاصی ساخته شده است. هماهنگی اندام ها نیز موجب سلامتی وحیات و ادامه ی آن می گردد.
در بدن هر فرد چهار نوع خلط وجود دارد که آن ها را اصطلاحا اخلاط اربعه می نامند. اخلاط اربعه عبارتند از صفرا، خون، بلغم و سودا.
به عنوان مثال، اگر در فردی صفرا غلبه نماید، اورا صفراوی مزاج و اگر خون غلبه نماید، اورا دموی مزاج، و اگر بلغم غلبه یابد، اورا بلغمی مزاج می نامند، همچنان که اگر در شخصی سودا غلبه نماید، اورا سوداوی مزاج می گویند.
در حالت طبیعی، اخلاط اربعه در بدن هر شخص سالمی باید به حالت تعادل باشد تا زندگی و ادامه ی حیات او مقدور باشد تعادل اخلاط را مزاج می نامیم. با مطالعه اخلاط اربعه به طور جداگانه، وظیفه ی هر یک مشخص خواهد شد.
هر نوع از مواد غذایی یک اثر خاصی بر روی اخلاط اربعه می گذارد و آن را به حالت تعادل و یا عدم تعادل در خواهد آورد.
به عنوان مثال، استفاده از غذای چرب و شیرین به طور مداوم، صفرا را افزایش می دهد، هم چنان که پرخوری و عدم رعایت اعتدال در مصرف مواد غذایی موجب غلبه ی خون می شود. استفاده از ترشیجات سرکه و لبنیات به مقدار زیاد موجب طغیان و ازدیاد بلغم و خوردن غذاهای نمک سود و مانده و نیز خوردن بادمجان به مقدار زیاد و یا گوشت حیوانات پیر سبب ازدیاد سودا می گردد.
با تجویز غذاهای مناسب می توان مزاج غالب را به حالت تعادل در آورد و شخص بیمار را از حالت بیماری و کسالت نجات داد. فرمول به دست آمده چنین است:
عناصر اربعه طبع اخلاط اربعه مزه ی دهان رنگ زبان
آتش گرم وخشک صفرا تلخ زرد
هوا گرم وتر خون شیرین قرمز
آب سرد و تر بلغم ترش سفید
خاک سرد و خشک سودا شور سیاه
مزاج – طبع


شناخت طبع
اگر هر انسانی بر طبق طبع و مزاج خویش غذا میل کند، کم تر بیماری به سراغ او خواهد آمد.
شناخت طبع بر هر فردی لازم و ضروری است و از طریق آن، می توان بسیاری از مشکلات که معمولاً برای انسان پیش می آید پیشگیری کرد.
اصولاً کودکانی که متولد می شوند، طبع خود را از پدر و یا مادر خویش به ارث می برند و تا آخر عمر با آنان خواهد بود و هیچ گاه تغییر نمی کند.
انسان با شناخت طبع خویش و با رعایت تغذیه و خوراک مناسب می تواند تا حدود زیادی خود را بیمه نماید و از بسیاری از بیماری ها مصون بدارد.
طبع یا ماهیت بدن هر کسی همان طور که بیان شد ارثی است و امور ارثی به عوامل زیادی از آن جمله: محیط، آب و هوا، تغذیه، نوع زندگی و شرایط محیط زیست بستگی دارد.
انسان ها از نظر طبع به سه گروه عمده تقسیم می کنند که عبارتند از:

۱) دارای طبع گرم
۲) دارای طبع سرد
۳) دارای طبع معتدل

افراد دارای طبع گرم
این افراد به طور معمول دارای بدنی گرم اند و با خوردن غذاهای گرمی بخش دچار مشکل می شوند، صورت آن ها جوش می زند، بدنشان داغ می شود، گه گاه دچار خارش پوست می شوند، پوست سرشان تولید شوره می کند و دچار عطش می شوند.دمای بدنشان نسبت به سایر افراد بیش تر است، معمولاً حدود نیم تا یک درجه تب دارند، زود عصبی می شوند، ولی در مجموع، خون گرم و خوش برخوردند.تعدا افراد دارای طبع گرم نسبت به افراد دارای طبع سرد کم تر است.


افراد دارای طبع سرد
اکثریت مردم جهان از طبع سرد برخوردار هستند. این افراد معمولاًدارای پوست سفید هستند و یکی از علت های مهم آن، فعال بودن سیستم بلغم یا لنفاتیک است.این افراد مــیل زیادی به لبنیات، به خصوص ماست دارند و زودتر از بقیه دچار بیماری نقرس و رماتیسم می شوند، پر خواب هستند وبه راحتی نمیتوانند از رختخواب جدا شوند، غذا یشان دیر هضم می شود، عموماً سست و شاداب نیستند، استعداد چاقی در آنان زِِیاد است، موی سرشان زودتر از موعد مقرر سفید می شود و می ریزد، معمولاً انسان های خوش گذرانی هستند و دیرتر ازبقیه عصبی میشوند.افرادی که از طبع سرد برخوردارند اگر رعایت حال خود را نکنند زودتر از دیگران دچار بیماری های صعب العلاج از قبیل بیماری ام اس (ms)، بیماری ای ال اس (als) و پارکینسون می شوند.


افراد دارای طبع معتدل
افرادی که دارای چنین طبعی هستند معمولا بین گرم و سرد قرار دارند. تعداد این قبیل افراد در جامعه نسبت به سایر طبع ها کم است. چنین افرادی نسبت به غذا حساسیت زیادی نشان نمی دهند و معمولاً هر نوع غذایی با طبع این گونه افرادسازگاری دارد و نسبت به بقیه مردم کم تر دچار بیماری و کسالت می شوند.
اما افرادی که دارای چنین طبعی هستند در داراز مدت دچار بیماری های سختی می شوند و دلیل آن هم این است که غذا روی چنین افرادی به سرعت تاثیر نمی گذارد و همین امر باعث می شود که سموم به مرور در بدن آنان جمع شود و در دراز مدت تاثیر خود را بگذارد.


غذاهای مضر برای افراد بلغمی مزاج
تمام مواد لبنی، مانند شیر، ماست، دوغ، کره، سرشیر، خامه، پنیر و کشک برای افراد بلغمی مزاج مضر است. ترشیجات، سرکه، شور، برنج سفید، عدس، سیب زمینی، آب یخ، انواع نوشابه های گاز دار، چای، قهوه، نسکافه، سوپ جو، آش جو، میوه جات ترش و کال، نارنگی، کیوی، گرمک، خیار پوست کنده، قارچ، ماش، جو، گوشت گاو و گوساله، انواع گوشت سفید، سس، رب، گوجه فرنگی، پرخوری، غذاهای فریزر شده و غذاهای زود پز شده، کدو خورشتی، کلیه ی غذاهای ساندویچی، شیرینیجات قنادی، کلیه ی غذاهای سردی بخش، استفاده از چند نوع غذا با هم، نوشیدن مایعات همراه با غذا و یا بلافاصله بعد از آن، آش رشته، ماکارونی و کلیه ی تنقلات مصنوعی، مانند پفک، شکلات، آدامس، بیسکویت، یخمک، نوشمک، چیپس و... مصرف این نوع مواد غذایی خلط بلغم را فعال می کند و آن را افزایش می دهد.
بلغم همان سیستم ایمنی بدن است که با این نوع تغذیه ضعیف می شود و در نتیجه، بدن آدمی در مقابل انواع پارازیت ها آسیب پذیر می شود.
در واقع سیستم ایمنی بدن علیه خود وارد عمل می شود که در اصطلاح پزشکی آن را اتوایمیون می نامند. غذاهای یاد شده باعث این نوع بیماری ها می شود که از نظر پزشکی مدرن برای آن ها درمانی وجود ندارد. بهترین درمان این گونه اشخاص استفاده نکردن از غذاهای نامبرده است. یکی از مهم ترین دلائل علمی استفاده نکردن از این نوع غذاها، پایین بودن ph آن ها است که در بدن ایجاد اسیدوز می کنند. اسیدوز روی اعصاب مرکزی اثر مخربی می گذارد و این سیستم را به مرور فلج می کند.


غذاهای مفید برای افراد بلغمی مزاج
تمام غذاهای گرمی بخش از قبیل گوشت شتر، گوسفند، کبوتر، سار، گنجشک، بوقلمون کباب شده و از میوه جات: همه ی میوه های رسیده و شیرین.
از ادویه جات: هل، دارچین، زنجبیل، زعفران، جوز هندی، فلفل سیاه و فلفل سفید و دانه ی فلفل، دانه ی خردل، سیر، موسیر، از ریشه ها: چغندر، شلغم، هویج، کلم قمری، ترب سیاه و سفید.
از سبزیجات: کلیه ی سبزی جات گرم، مانند: انواع کلم، ساقه ی کرفس، نعناع، ریحان، جعفری، مرزه، ترخون، تره و شوید. از حبوبات: نخود، گندم، لوبیا چیتی، لوبیا کشاورزی و یا کپسولی، دال عدس و لپه.
در صورت استفاده از سایر حبوبات و غلات، بهتر است از ادویه جات گرم مانند: زیره ی سیاه، زیره ی سبز، زنجبیل، دارچین، هل، زعفران و کمی زرد چوبه استفاده شود.
از بذرهای ملین مانند: تخم ریحان، تخم شربتی، قدومه ی شیرازی، خاکشیر و بارهنگ نیز می توان استفاده کرد.
از خشکبار: بادام، گردو، فندق، پسته، کنجد، ارده مفید است و از عسل و شیره ی خرما می توان مصرف کرد.
استفاده از این نوع مواد غذایی بسیاری از بیماری های اتوایمیون، مانند: بیماری های رماتیسم، پارکینسون و سایر بیماری های صعب العلاج را درمان می کند. اکثر افراد مبتلا به این بیماری ها از طبع سرد برخوردار هستند.


غذاهای مضر برای افراد سوداوی مزاج
بادمجان، غذاهای نمک سود، مانند: ماهی دودی، ماهی شور، خیار شور، نمک زیاد، پنیر شور، گوشت گاو و گوساله و گوشت حیوانات پیر هم چنین غذاهای مانده و بیات، ماست، پنیر، چای شیرین، شیرینی جات قنادی و مصنوعی، ترشیجات سرکه، شور، گوجه فرنگی، سس، رب، کلیه ی غذاهای ساندویچی، آب یخ، مرغ و تخم مرغ ماشینی، ماهی، برنج سفید، خوراک عدس (عدسی)، نوشیدن مایعات همراه با غذا، غذاهای سرخ شده، غذاهای فریزر شده، غذاهای زود پزشده، تنقلات مصنوعی، مانند: شکلات، پفک، چیپس، بیسکویت، یخمک، کاکائو و... افراد سوداوی مزاج از نوشیدن چای به خصوص چای شیرین و هم چنین از مصرف نسکافه، قهوه و دوغ جدا باید خود داری کنند. معمو لا افراد سوداوی مزاج علاقه ی فراوانی به نوشیدن چای، دوغ و ماست پیدا می کنند که باید از مصرف آنها پرهیز کرد.


غذاهای مفید برای افراد سوداوی مزاج
کلیه ی غذاهای گرمی بخش، مانند: گوشت گوسفند، گوشت شتر، گوشت کبوتر، گوشت گنجشک و گوشت سار. در صورت مصرف برنج، حتما از شوید و زیره ی سیاه استفاده شود. سبزیجات گرم، مانند نعناع، ریحان، ترخون، مرزه، جعفری، تره، انواع کلم، ساقه ی کرفس، عسل، توت، کشمش، انجیر، خرما، هل، دارچین، زنجبیل، زعفران زیره و استفاده از بذرهای ملین، مانند: قدومه ی شیرازی، تخم شربتی و سایر ملین های ملایم از جمله ی خوراکی های مفید برای افراد سوداوی مزاج است.


غذاهای مضر برای افراد دموی مزاج
غذاهای سرخ شده، چرب و پر حجم، شیرینجات قنادی و مصنوعی، پرخوری، ادویه جات تند، غذاهای شور، انواع شور (کلم شور، خیار شور و...) گوشت زیاد، کره و خامه، غذاهای نشاسته ای، آب یخ، دوغ، نوشابه، تخم مرغ، نوشیدن مایعات همراه با غذا ویا بلافاصله بعد از آن، خرما، رطب، توت خشک، کشمش، سس، رب، ترشیجات، سرکه، سیر، چای، قهوه، نسکافه، ماست، بادمجان و غذاهای ساندویچی.


غذاهای مفید برای افراد دموی مزاج
 نوشیدن روزی شش لیوان آب خنک نیم ساعت قبل و دو ساعت و نیم بعد از غذا، زرشک، کاهو، خیار و میوه جات به خصوص سیب درختی همراه با پوست و دانه های آن، انار، سبزیجات، سوپ جو، لیمو ترش تازه، استفاده از سالاد قبل از غذا، روغن زیتون، حبوبات و غلات جوانه زده (مثل گندم، جوی دو سر، ماش و عدس)، بذرهای ملین (مانند خاکشیر، اسفرزه، تخم ریحان، بالنگو، بارهنگ، تخم مرو)، عسل به مقدار کم، غذاهای خام (میوه جات و سبزیجات)، انواع توت، به خصوص شاه توت، کدو خورشتی، نوشیدن دو تا سه لیوان آب زرشک که سریعا خون را به حالت طبیعی باز می گرداند، کم خوری، استفاده از غذاهای ساده و کم کالری، مانند سبزیجات بخار پز. به افرادی که دموی مزاج هستند نیز نرمش و ورزش توصیه می شود.


غذاهای مضر برای افراد صفراوی مزاج
چای، قهوه، نسکافه، لبنیات، تخم مرغ و غذاهای فریزر شده، زود پز شده و سرخ شده، سس و رب، غذاهای چرب و پرحجم، ماکارونی، آش رشته، سیر و کلیه ی غذاهای گرم، ادویه جات تند، آب یخ، نوشابه، نوشیدن مایعات همراه با غذا یا بلافاصله بعد از آن، شیرینی جات قنادی و مصنوعی، آجیل شور، گوشت قرمز، بریده بریده غذا خوردن ؛ یعنی انسان مدام در حال خوردن باشد، مانند تخمه شکستن و خوردن تنقلات، خوردن بادمجان، موز، کلیه غذاهای ساندویچی، مانند سوسیس، کالباس، کوکتل، سمبوسه، فلافل، پیتزا، همبرگر و خوردن خربزه، آناناس و طالبی.
علت ممنوع بودن این غذاها برای افراد صفراوی مزاج این است کهph این غذاها و نیز پی اچ ( ph) کبد بالاست. استفاده از این مواد باعث افزایش دمای کبد و ترشح زیاد صفرا و در نتیجه، ایجاد راه بندان در مجاری کبد می شود. این حالت موجب تشکیل سنگ های صفراوی در کیسه صفرا می شود و علائمی نظیر یبوست، زرد شدن چهره، دردهای شدید در ناحیه ی سمت راست بدن در زیر دنده ی راست را در پی دارد.


غذاهای مفید برای افراد صفراوی مزاج
همه ی انواع مرکبات، انار، شاه توت، خیار، سیب، گلابی، آلبالو، گیلاس، آلو، گوجه سبز و زرشک برای افراد صفراوی مزاج مفید هستند.
بهترین دارو برای این افراد هندوانه، گرمک، کدو خورشتی، هویج فرنگی، روغن زیتون، سوپ جو با پاچه ی گوسفند و همراه با تعدادی آلو بخارا و سبزی جات، مانند اسفناج و گشنیز و لیمو ترش تازه و روغن زیتون است. همچنین سیب زمینی بخارپز، قارچ، بامیه ی خورشتی، پیاز، برگه ی هلو، برگه ی زردآلو، مغز بادام خام، برنج سفید با روغن زیتون، کدو حلوایی، نخود فرنگی، عدس، ماش، جوی دو سر، مخمرآب جو، لیمو عمانی برای افراد صفراوی مزاج بسیار مفید است.
نوشیدن روزانه یک تا سه لیوان آب زرشک، نیم ساعت قبل از غذا و دو ساعت و نیم بعد از آن نیز فوق العاده مفید است.
بذرهای ملین، مانند خاکشیر، اسفرزه، تخم ریحان، تخم مرو، بارهنگ و بالنگو، ترشی جات طبیعی، مغز فلوس، شیر خشت، ترنجبین، عسل به مقدار کم و همراه با لیمو ترش تازه و به صورت شربت شده که به آرامی میل شود، انگور، کاهو، مغز خیار، تخم کدوی خام، تخم خیار، مغز تخم هنداونه، تخم کاهو، از هر کدام به مقدار مساوی مخلوط کرده آسیا شود و روزی دو بار و هر بار یک قاشق غذاخوری در یک لیوان آب مخلوط گردیده و میل شود.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم خرداد 1390ساعت 10:22  توسط امیر محمدی  |